Kiedy mamy do czynienia z pracą w warunkach szczególnych?

Praca w warunkach szczególnych jest określeniem dla pracy związanej z pewnymi czynnikami ryzyka, które z upływem czasu, mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia. Co dokładnie określamy mianem pracy w warunkach szczególnych? Jakie stanowiska obejmuje praca w warunkach szczególnych? Jakie warunki należy spełnić, by ubiegać się o emeryturę z tytułu pracy w warunkach szczególnych? Na te i inne pytania odpowiemy w artykule. Zapraszamy do lektury!
Praca w warunkach szczególnych - definicje
Zgodnie z definicją zawartą w tekście Ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych: prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku.
Praca w warunkach szczególnych oznacza wypełnianie obowiązków zawodowych, wiążących się z pewnymi ryzykownymi czynnikami, które – z dużym prawdopodobieństwem doprowadzą z czasem do trwałego uszkodzenia zdrowia pracownika. Co ważne – do wspomnianego uszkodzenia zdrowia pracownika może dojść nawet pomimo wykorzystywania stosownych środków profilaktycznych.
Jakie czynniki decydują o pracy w warunkach szczególnych?
O pracy w szczególnych warunkach świadczą rozmaite czynniki. Zgodnie z definicją, mogą to być czynniki determinowane albo poprzez siły natury (wykonywanie obowiązków zawodowych pod ziemią, w powietrzu, pod wodą lub na wodzie), albo poprzez procesy technologiczne, takie jak:
prace w warunkach gorącego mikroklimatu (w pomieszczeniach, w których temperatura powietrza przekracza 28 stopni C),
prace w warunkach zimnego mikroklimatu (w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 stopni C),
bardzo ciężkie prace fizyczne – powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny (u mężczyzn – powyżej 8400 kJ, u kobiet – powyżej 4600 kJ),
prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,
ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym, wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej i niezmiennej pozycji ciała, wymagające znacznego pochylenia lub skręcenia pleców, przez co najmniej 50% czasu zmiany roboczej.
Praca w szczególnych warunkach – jakie stanowiska obejmuje?
Warto zaznaczyć, że przepisy konkretnie określają, jakie stanowiska zaliczają się do tych związanych z pracą w szczególnych warunkach.
Należy wskazać, że praca w warunkach szczególnych to pojęcie szersze niż zakresy prac wskazane w załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych, które ,,zawężają" owo pojęcie.
Wykaz stanowisk znajduje się w załączniku nr 1 do Ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (40 zawodów) oraz w załączniku nr 2.
Wykonywanie pracy wskazanej w ww. załącznikach jest konieczne dla ustalenia prawa do emerytury pomostowej. Zachęcam do zapoznania się w tym zakresie z moimi postami dotyczącymi prawa do emerytur pomostowych np.:
Jakie prace uprawniają do emerytury pomostowej?
emerytura pomostowa - Prawo Pracy - Prawnik ZUS Szczecin (prawopracyporady.pl)
Innym, istotnym zestawieniem jest lista zawarta w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Na liście „A” dołączonej do ww. rozporządzenia znajdziemy zawody związane z obszarami takimi, jak:
górnictwo,
hutnictwo i przemysł metalowy,
energetyka,
chemia,
leśnictwo,
budownictwo i przemysł materiałów budowlanych,
przemysł drzewny i papierniczy,
gospodarka komunalna,
rolnictwo i przemysł rolno-spożywczy,
służba zdrowia i opieka społeczna,
przemysł poligraficzny,
przemysł szklany.
Lista „B” zaś obejmuje m.in.:
profesje związane z portami morskimi,
stanowiska związane z żeglugą powietrzną,
prace wykonywane w hutach (np. huty żelaza i stali).
Praca w warunkach szczególnych a świadczenie emerytalne
Istotną kwestią dla pracownika wykonującego pracę w warunkach szczególnych, jest obliczenie wieku emerytalnego oraz wysokości przysługującego mu świadczenia emerytalnego. Wykonywanie zawodu związanego z pracą w warunkach szczególnych pozwala bowiem na uzyskanie prawa do obniżenia wieku emerytalnego, a także na zwiększenie kwoty świadczenia.
Wiek emerytalny w przypadku pracy w warunkach szczególnych wynosi zazwyczaj 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni). O świadczenia emerytalne może starać się osoba, która przepracowała w warunkach szczególnych minimum 15 lat – fakt ten należy jednak poprzeć odpowiednimi dokumentami. Staranie się o możliwość uzyskania wyższego świadczenia emerytalnego z tytułu pracy w warunkach szczególnych, wymaga odpowiedniego przygotowania – warto więc zwrócić się o pomoc do specjalistów.
Ponadto wykonywanie pracy w warunkach szczególnych przez 15 lat może uzasadniać w wypadku nie skorzystania z wcześniejszej emerytury do prawa do rekompensaty - dodatku do emerytury.
Profesjonalną pomoc z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych uzyskasz w Kancelarii Radcy Prawnego Wojciecha Chmuraka w Szczecinie. Kancelaria radcowska w zakresie praktyki zawodowej nie tylko świadczy usługi doradcze, ale też reprezentuje swoich klientów przed sądem i instytucjami takimi, jak ZUS. Ponadto pomaga przy sporządzaniu wniosków i odwołań ZUS, które mogą prowadzić do uzyskania korzystniejszych świadczeń (renty, emerytury).
Rekompensata z tytułu pracy w szczególnych warunkach
Rekompensata za pracę w szczególnych warunkach ustalana jest dla osób, które:
przed 1 stycznia 2009 roku pracowały w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez co najmniej 15 lat,
nie mają ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury,
wystąpią z wnioskiem o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn). Do wniosku należy dołączyć świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające wykonywanie pracy w szczególnych warunkach.
Wysokość rekompensaty zależy między innymi od długości okresów składkowych i nieskładkowych, a także od czasu, przez jaki wykonywana była praca w szczególnych warunkach, obniżonego wieku emerytalnego określonego dla danego rodzaju pracy oraz od wieku osiągniętego przez pracownika z dniem 31 grudnia 2008 roku.
Warto zaznaczyć, że kwota rekompensaty dodawana jest do wartości kapitału początkowego. Obie te kwoty waloryzowane są zatem przy obliczaniu wysokości świadczenia emerytalnego.
Dziękujemy za ocenę artykułu
Błąd - akcja została wstrzymana
Polecane firmy
-
Marta Bielecka - Ekspert finansowy
Doradztwo finansowe woj. podlaskie15-227 Białystok, Podleśna 3 lok. 1
-
Andrzej Paprota Kancelaria Radców Prawnych i Doradców Podatkowych
Doradztwo podatkowe woj. mazowieckie03-922 Warszawa, Międzynarodowa 50A lok. 10
-
Bur Doradztwo Podatkowe Sp. z o.o.
Doradztwo podatkowe woj. mazowieckie05-220 Zielonka, prym. Wyszyńskiego 7H lok. 1